Οι συστάσεις της ΑΒΜ είναι ενημερωμένες μέχρι την ημερομηνία έκδοσής τους. Σας παρακαλούμε να συμβουλεύεστε πηγές όπως το CDC και ο WHO για τις πιο πρόσφατες οδηγίες.

Ανακοίνωση της ABM ( Academy of Breastfeeding Medicine -Ακαδημία Ιατρικής του Μητρικού Θηλασμού ) σχετικά με την Πανδημία από τον Κορωναΐο 2019 (COVID-19)

10 Μαρτίου 2020,

Μετάδοση του COVID-19 μέσω του μητρικού γάλατος

Υπάρχουν πολλά που δεν γνωρίζουμε ακόμα για το πως μεταδίδεται ο COVID-19 . Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο πιστεύουμε ότι γίνεται μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων που παράγονται όταν ένας μολυσμένος άνθρωπος βήχει ή φταρνίζεται, με παρόμοιο τρόπο με αυτόν που μεταδίδεται η γρίπη και άλλα αναπνευστικά παθογόνα.

Σε περιορισμένο αριθμό μελετών σε γυναίκες που έπασχαν από COVID-19, καθώς και από έναν άλλο κορωναϊό τον SARS-CoV (Severe Acute Respiratory Syndrome), ο ιός δεν έχει ανιχνευτεί στο μητρικό γάλα, παρόλα αυτά δεν γνωρίζουμε με σιγουριά αν οι μητέρες με COVID-19 δεν μπορούν να μεταδώσουν τον ιό μέσα από το γάλα τους.

Ο μητρικός θηλασμός παρέχει προστασία από πολλές ασθένειες. Είναι σπάνιες οι εξαιρέσεις κατά τις οποίες ο μητρικός θηλασμός ή η σίτιση με αντλημένο μητρικό γάλα δεν συνιστάται.  Το CDC (ο Αμερικάνικος ΕΟΔΥΥ) δεν έχει ειδικές οδηγίες για τον θηλασμό κατά τη νόσηση της μητέρας από ιούς παρόμοιους με τον COVID-19 όπως είναι ο SARS-CoV ή ο MERS-CoV (Middle Eastern Respiratory Syndrome) που επίσης είναι κοροναϊοί. Σε μια παρόμοια περίπτωση με τον COVID-19, το CDC συνιστά η μητέρα που έχει γρίπη να συνεχίσει να θηλάζει ή να αντλεί το γάλα της για το μωρό της, ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει τις προφυλάξεις για να αποτρέψει την μετάδοση του ιού στο μωρό της. Λαμβάνοντας υπόψη τα χαμηλά ποσοστά μετάδοσης των αναπνευστικών ιών μέσα από το μητρικό γάλα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δηλώνει ότι οι μητέρες με COVID-19 μπορούν να θηλάσουν. Οι πιο πρόσφατες οδηγίες του CDC σχετικά με τον μητρικό θηλασμό και τον COVID-19 μπορείτε να βρείτε εδώ.

Στο Σπίτι:

Μια μητέρα η οποία έχει επιβεβαιωθεί εργαστηριακά ότι πάσχει από COVID-19 ή πρόκειται για πιθανό κρούσμα του ιού υπό διερεύνηση, οφείλει να λάβει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να αποφύγει τη μετάδοση του ιού στο βρέφος της, συμπεριλαμβανομένων του ενδελεχούς πλυσίματος των χεριών της και αν γίνεται τη χρήση μάσκας στο πρόσωπό της, κατά τη διάρκεια της σίτισης του μωρού της στο στήθος της.  Εάν αντλεί το γάλα της χρησιμοποιώντας χειροκίνητη ή ηλεκτρική αντλία, η μητέρα θα πρέπει να πλένει τα χέρια της πριν να χειριστεί την αντλία, τα μπουκάλια και τα εξαρτήματα εν γένει, ακολουθώντας τις συστάσεις για τον σωστό καθαρισμό της αντλίας μετά από κάθε χρήση. Είναι προτιμότερο, αν αυτό είναι εφικτό, κάποιος που είναι καλά στην υγεία του να φροντίζει και να ταΐζει το μωρό με το αντλημένο μητρικό γάλα.

Η υγιεινή των χεριών συμπεριλαμβάνει τη χρήση αντισηπτικού που περιέχει 60-95% οινόπνευμα πριν αλλά και μετά την οποιαδήποτε επαφή με την μολυσμένη μητέρα, την επαφή με υλικά που πιθανά έχουν μολυνθεί, καθώς και πριν να βάλουμε αλλά και να βγάλουμε προστατευτικά εξαρτήματα ατομικής χρήσης, συμπεριλαμβανομένων των γαντιών. Ο καθαρισμός των χεριών μπορεί να γίνει με το πλύσιμο τους για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, με τη χρήση νερού και σαπουνιού. Αν τα χέρια είναι εμφανώς λερωμένα τότε χρησιμοποιήστε πρώτα νερό και σαπούνι πριν αρχίσετε και πάλι να χρησιμοποιείτε το αντισηπτικό με βάση το οινόπνευμα.

Άτομα με επιβεβαιωμένη λοίμωξη με COVID-19 θα πρέπει να παραμένουν ξεχωριστά (προληπτικά μέτρα απομόνωσης στο σπίτι) από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας και τους φίλους ή τους γείτονες συμπεριλαμβανομένου και του βρέφους, εκτός από τη διαδικασία του θηλασμού. Ιδανικά, καλό θα είναι να υπάρχει ακόμα ένας ενήλικος, ο οποίος να μην είναι μολυσμένος, προκειμένου να φροντίζει τις ανάγκες του βρέφους, φροντίζοντας να το ταΐζει με γάλα που έχει αντλήσει η μητέρα καθώς προσπαθεί να διατηρήσει την παραγωγή της. Η μητέρα θα πρέπει να πλένει τα χέρια της και χρησιμοποιεί μάσκα όπως περιγράφεται παραπάνω για τουλάχιστον 5-7 ημέρες μέχρι να βελτιωθούν εντυπωσιακά ο βήχας και οι εκκρίσεις από το αναπνευστικό. Θα ήταν χρήσιμο να συμπεριληφθεί κάποιος επαγγελματίας υγείας στην λήψη της απόφασης διακοπής των προληπτικών μέτρων απομόνωσης στο σπίτι.

Στο Νοσοκομείο:

Η επιλογή του αν θα θηλάσει ή όχι αφορά τη μητέρα και τις οικογένειες.

Αν η μητέρα αισθάνεται καλά και απλώς έχει εκτεθεί ή  είναι πιθανό κρούσμα υπό διερεύνηση, ο μητρικός θηλασμός είναι μια εύλογη επιλογή, καθώς το ρίσκο της έκθεσης του βρέφους σε εκκρίσεις του αναπνευστικού της μητέρας του ελαχιστοποιούνται εύκολα με τη  χρήση μάσκας, ποδιάς και το σωστό πλύσιμο των χεριών.

Εάν η μητέρα έχει μολυνθεί με COVID-19, είναι αναμενόμενο να υπάρχει ανησυχία, όμως και πάλι φαίνεται λογικό να επιλέξει να θηλάσει και να παρέχει το αντλημένο γάλα στο βρέφος της. Προκειμένου να μειώσουμε τις πιθανότητες για έκθεση του βρέφους σε αναπνευστικές εκκρίσεις θα χρειαστεί να τηρήσουμε όσο πιο σχολαστικά γίνεται τις συστάσεις σύμφωνα με την κατάσταση της υγείας της μητέρας.

Υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές στο νοσοκομειακό περιβάλλον αναφορικά με την φιλοξενία μια θηλάζουσας μητέρας.

1. Συνδιαμονή (Rooming-in) (η μητέρα και το βρέφος μένουν στο ίδιο δωμάτιο χωρίς άλλους ασθενείς) με το βρέφος να βρίσκεται στο λίκνο του σε απόσταση 2 μέτρων από το κρεβάτι της μητέρας του, λαμβάνοντας τις προφυλάξεις προκειμένου να μη μεταδοθεί από την μητέρα ο ιός στο βρέφος, συμπεριλαμβανομένων του πλυσίματος των χεριών πριν να πιάσει το μωρό, καθώς και τη χρήση μάσκας προσώπου, κατά την άμεση επαφή με το βρέφος και κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Ιδανικά, καλό είναι να υπάρχει ακόμα ένας ενήλικας που να είναι υγιής και ο οποίος θα φροντίζει το βρέφος.
2. Προσωρινός χωρισμός – πρωταρχικά επειδή η μητέρα είναι άρρωστη με COVID-19 και χρειάζεται ιατρική περίθαλψη και νοσηλεία στο νοσοκομείο. Οι μητέρες που επιθυμούν να θηλάσουν/θέλουν να συνεχίσουν να θηλάζουν πρέπει να ενθαρρύνονται να αντλούν το γάλα τους προκειμένου να χτίσουν και να διατηρήσουν την παραγωγή του. Αν είναι εφικτό, είναι προτιμότερο να παρέχεται μια αντλία για αποκλειστική χρήση από την νοσηλευόμενη μητέρα. Πριν από την άντληση μητρικού γάλατος, οι μητέρες οφείλουν να πλένουν πολύ καλά τα χέρια τους. Μετά από κάθε άντληση, όλα τα μέρη της αντλίας που έρχονται σε άμεση επαφή με το μητρικό γάλα πρέπει να καθαρίζονται σχολαστικά και ολόκληρη η αντλία θα πρέπει να απολυμαίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Το αντλημένο γάλα θα πρέπει να προσφέρεται στο νεογέννητο από κάποιον υγιή κηδεμόνα.

Οι μητέρες και οι οικογένειες μπορεί να χρειαστούν συμπληρωματική συμβουλευτική και υποστήριξη προκειμένου να συνεχίσουν τον θηλασμό, να χρησιμοποιούν το αντλημένο μητρικό γάλα, να διατηρήσουν την παραγωγή και να αποθηκεύσουν κατάλληλα το μητρικό γάλα, προκειμένου να το χρησιμοποιήσουν αργότερα, εφόσον η μητέρα πάσχει από COVID-19.