Η θέση του Γαλαξία σχετικά με την αξία του θηλασμού στην Ελλάδα εν μέσω Πανδημίας
28/3/2020
Πρόσφατη βιβλιογραφική ενημέρωση 25/4/2020
Οι πληροφορίες σχετικά με την μετάδοση του νέου κορωναϊού SARS-CoV-2που προκαλεί την ασθένεια CoVID-19,αναδύονται μέρα με τη μέρα καθώς βρισκόμαστε στη μέση μιας πρωτόγνωρης Πανδημίας. Η νόσος CoVID-19 αριθμεί μόλις μερικούς μήνες ύπαρξης και για αυτό δεν είναι εφικτή η ασφαλής εξαγωγή συμπερασμάτων, μια που οι μελέτες στην πλειοψηφία τους είναι εν εξελίξει.
Η Ελλάδα είναι μια χώρα που δεν έχει κουλτούρα θηλασμού. Ο μητρικός θηλασμός, ακόμα και από επαγγελματίες υγείας, αντιμετωπίζεται ως μια μορφή τροφής για την οποία έχουμε καλές εναλλακτικές. Ο μητρικός θηλασμός πέρα από την κάλυψη των αναγκών του βρέφους, είναι η φυσική συνέχεια της εγκυμοσύνης. Η λεχώνα, μετά την απολίνωση του πλακούντα, συνεχίζει την παροχή απαραίτητων ουσιών για την ανατροφή αλλά και την προστασία του νεογέννητου μέσα από τον θηλασμό.
Οι μέχρι σήμερα μελέτες δείχνουν ότι δεν υπάρχει κάθετη μετάδοση του ιού από την μητέρα στο κύημα,δηλαδή μέσα στη μήτρα. Φαίνεται να υπάρχει μια αύξηση των πρόωρων τοκετών και των καισαρικών τομών σε έγκυες που μολύνθηκαν με SARS-CoV-2, παρόλα αυτά τόσο η εγκυμοσύνη όσο και ο τοκετός δε φαίνεται να επιδεινώνουν την εξέλιξη της νόσου της μητέρας, ενώ κάποιες μητέρες ιάθηκαν πριν να γεννήσουν.
Οι ελάχιστες μέχρι σήμερα περιπτώσεις νόσησης νεογέννητων αποδίδονται στη διαχείρισή τους από μολυσμένους ενήλικες. Δεν έχει απομονωθεί ο ιός μέσα στο μητρικό γάλα και δεν έχει αναφερθεί μέχρι σήμερα μετάδοση του ιού μέσα από το μητρικό γάλα,για αυτό οι διεθνείς φορείς, με τη γνώση που έχουμε και από παρόμοιους ιούς που προκαλούν σοβαρή αναπνευστική νόσο όπως γρίπης, SARS-CoV και MERS-CoV, θεωρούν ότι το μητρικό γάλα όχι μόνο δεν αποτελεί κίνδυνο για το νεογέννητο, αλλά μάλλον το προστατεύει.
Υπάρχει διεθνώς η τάση το νεογέννητο μητέρας που έχει προσβληθεί από τον ιό SARSCoV-2, να αντιμετωπίζεται ως ύποπτο κρούσμα και για αυτό να απομονώνεται σε 14ήμερη καραντίνα, σε δική του θερμοκοιτίδα, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία συμφωνεί στη συνέχιση του θηλασμού.
Ανατρέχοντας την μέχρι σήμερα διεθνή βιβλιογραφία, πιστεύουμε ότι ο θηλασμός στις μέρες της Πανδημίας πρέπει να στηριχτεί με κάθε δυνατό τρόπο. Οφείλουμε να εφαρμόζουμε την “συνδιαμονή” μητέρας-βρέφους, με την ίδια θέρμη που εφαρμόζουμε το «Μένουμε Σπίτι», προκειμένου το βρέφος που βρίσκεται μαζί με τη μητέρα του να έχει περισσότερες πιθανότητες να θηλάσει και μειωμένες πιθανότητες να μολυνθεί κατά την μεταφορά του από και προς το δωμάτιο της λεχώνας.
Στην περίπτωση που η μητέρα είναι μολυσμένη με τον SARS-CoV-2, είναι προτιμότερο, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν να ξεκινήσει ή/και να συνεχίσει απρόσκοπτα τον θηλασμό. Τηρώντας όσο πιο σχολαστικά γίνεται τις συνθήκες υγιεινής προκειμένου να μην κολλήσει το βρέφος, του προσφέρει τα ευεργετήματα και την προστασία του γάλακτός της. Οφείλει να πλένει σχολαστικά και σωστά τα χέρια της και να φοράει μάσκα που να καλύπτει στόμα και μύτη κατά τον θηλασμό, ενώ είναι προτιμότερο στο δωμάτιο να υπάρχει και δεύτερος υγιής ενήλικας προκειμένου να συνδράμει στην προσπάθεια της. Το βρέφος είναι καλό να βρίσκεται στο ίδιο δωμάτιο με την μητέρα του, με το κουνάκι του σε απόσταση μεγαλύτερη των δύο μέτρων, και την παρουσία κάποιου υγιή ενήλικα. Αν η μητέρα δεν μπορεί να φροντίσει το βρέφος, τότε προτείνουμε να γίνεται με ασφαλείς συνθήκες, άντληση του γάλακτος και χορήγηση του στο βρέφος.
Αν η γενική κατάσταση της μητέρας είναι καλή παρόλο που είναι θετική στον ιό, ίσως μια στρατηγική που θα άξιζε να εφαρμόσουμε και ήδη εφαρμόζεται σε δοκιμαζόμενες χώρες όπως η Ιταλία, είναι μητέρα και βρέφος να παίρνουν εξιτήριο νωρίς, προκειμένου να βρεθούν στο σπίτι τους, όπου θα παραμείνουν σε κατ’ οίκον περιορισμό, πάντα σε επαφή με το νοσοκομείο ή/και τον ιατρό της οικογένειας, για την περίπτωση επιδείνωσης της κλινικής εικόνας. Πιθανά, αυτό το σενάριο να είναι το προτιμότερο για μητέρα και βρέφος, και να μας το επιβάλει η πραγματικότητα.
Οι καταστάσεις που ζούμε είναι παγκοσμίως πρωτόγνωρες. Το νοσηλευτικό μας σύστημα καλείται να ανταπεξέλθει σε συνθήκες που ξεπερνούν τις δυνατότητές του. Η επιστήμη οφείλει να καταθέτει τα επιστημονικά δεδομένα για το τι είναι καλύτερο για το βρέφος και την μητέρα και τουλάχιστον με τα μέχρι τώρα δεδομένα, ακόμα και στην περίπτωση της CoVID-19, είναι ο θηλασμός. Όμως, δυστυχώς δεν είναι λίγες οι φορές που η θεωρία δεν συναντά την πράξη. Για αυτό και προτρέπουμε, όπου αυτό είναι εφικτό να τηρούνται οι παραπάνω οδηγίες, ενημερώνοντας όσο το δυνατόν καλύτερα τους γονείς.
Η καθημερινή άνιση μάχη ενάντια σε έναν σχετικά άγνωστο εχθρό επιβάλει την προσαρμογή των οδηγιών στην υφιστάμενη κατάσταση, τόσο για το καλό της υγείας του βρέφους και της μητέρας του, όσο και την προστασία των επαγγελματιών υγείας που τους φροντίζουν. Για τον λόγο αυτό, οφείλουμε να δείχνουμε κατανόηση και να συ στρατευόμαστε με όσους μάχονται τον SARS-CoV-2.
Ευχόμαστε δύναμη και υγεία σε όλους και ελπίζουμε σύντομα να ξεπεράσουμε αυτή την περιπέτεια, ώστε να μπορέσουμε με ψυχραιμία να εκτιμήσουμε την αξία και τη δύναμη της φύσης.
Βιβλιογραφία
Denise Baez. No Evidence of Vertical Transmission of COVID-19, NEW YORK -- March 18, 2020 ( https://ntk-institute.org/node/132503/?overlay=2&nl_ref=newsletter&pk_campaign=newsletter&nl_eventid=128794&nl_campaignid=6767 )
Articleswww.thelancet.com Vol 395 March 7, 2020 809Clinical characteristics and intrauterine vertical transmission potential of COVID-19 infection in nine pregnant women: a retrospective review of medical records
Schwartz DA. An Analysis of 38 Pregnant Women with COVID-19, Their Newborn Infants, and Maternal-Fetal Transmission of SARS-CoV-2: Maternal Coronavirus Infections and Pregnancy Outcomes. Arch Pathol Lab Med 2020.
Liu D, Li L, Wu X, et al. Pregnancy and Perinatal Outcomes of Women With Coronavirus Disease (COVID-19) Pneumonia: A Preliminary Analysis. AJR Am J Roentgenol 2020; :1.
Chen H, Zhang Y, et al. Clinical characteristics and intrauterine vertical transmission potential of COVID-19 infection in nine pregnant women: a retrospective review of medical records. Lancet. 2020;395(10226):809. Epub 2020 Feb 12
https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/inpatient-obstetric-healthcare-guidance.html
https://www.epicentro.iss.it/coronavirus/pregnancy-chilbirth-breastfeeding?fbclid=IwAR387QpOkS5ygk4NT0QE-YUw1OvXrfiYl-SKuC7-f1w3mBeHRHmRzOaIWwk
World Health Organization. Home care for patients with suspected novel coronavirus (nCoV) infection presenting with mild symptoms and management of contacts. Updated February 4, 2020. ( https://www.who.int/publications-detail/home-care-for-patients-with-suspected-novel-coronavirus-(ncov)-infection-presenting-with-mild-symptoms-and-management-of-contacts (Accessed on February 14, 2020)).
RCPCH Royal College of Paediatrics & Child Health: COVID-19 - guidance for paediatric service, 24 March 2020
Οδηγίες της Ελληνικής Νεογνολογικής Εταιρείας για τηναντιμετώπιση της COVID – 19: http://www.neognologiki.gr/docs/covid-19.pdf
ΕΜΓΕ Πρωτόκολλο διαχείρισης Νεογνού Επίτοκου με Ύποπτο η Επιβεβαιωμένο COVID-19 (https://hsog.gr/wp-content/uploads/2018/05/COVID-19-2.pdf)
Italian Society of Neonatology (SIN), UENPS: BREASTFEEDING and SARS-CoV-2 INFECTION(Coronavirus Disease 2019 - COVID-19), 28 February 2020
COVID-19: EMBA Position Statement, February, 25th 2020 ( https://europeanmilkbanking.com/covid-19-emba-position-statement/ )
https://www.isrhml.com/i4a/etrack/track.cfm?rType=2&campaignID=209&contactID=1029&origURL=https://www.isrhml.com/i4a/pages/index.cfm?pageid=3368
https://bit.ly/2Korq0k Breastfeeding Medicine, online April 9, 2020
